Ligging

In Baarn, aan de Amsterdamse Straatweg, naast Kasteel Groeneveld.

Hoe komt u er?

Door uw fiets of auto te parkeren op het kleine parkeerplaatsje aan de Ravensteinse laan en daar aan uw linkerhand de kleine paadjes te volgen. Of een stuk de Ravensteinse laan af te lopen, richting Groeneveld, en dan links af te slaan (een pad tussen de weilanden door richting bos).

Wandelpaden

Er zijn geen uitgezette wandelpaden.

Honden
Mogen los.

Eten en drinken

Het Grand Café van Kasteel Groeneveld is in de buurt. Voor meer informatie zie hun website.

Eigenaar

Een groot deel van het gebied is eigendom van Scouting Nederland. Ook een deel achter Buitenzorg is in handen van Staatsbosbeheer. Landhuis Buitenzorg is nu, samen met een paar moderne gebouwen er achter, in gebruik door een aantal human resource-bedrijven.

Omvang

Het oorspronkelijke landgoed was 200 hectare groot! Nu is nog zo'n 7,5 hectare, voornamelijk bos, eigendom van Scouting Nederland.

Verklaring naam

Het landhuis Buitenzorg is waarschijnlijk een kopie van Buitenzorg/Bogor bij Jakarta, Indonesië.

Geschiedenis

Rond 1700 was op de plek van Buitenzorg een heide- en zandgrondgebied. In 1696 bouwde Marc de Mamuchet het landhuis Groeneveld. Hij laat het park aanleggen in de Franse landschapsstijl: rechte paden en rijen bomen, een doolhof en lange zichtassen. Zo’n 60 jaar wordt het veranderd in een park in Engelse landschapstijl: kronkelige paden, vijvers en verspreide boomgroepen. Rond 1800 komt Groeneveld in handen van Joan Huydecoper en Johanna van Tets. Zij gaf in 1838 opdracht tot het bouwen van Buitenzorg, waarschijnlijk naar een kopie van het Buitenzorg (het huidige Bogor) in Indonesië. Dit was tot eind 1949 de residentie van de Gourverneur-Generaal van Nederlands-Indie en tegenwoordig de woonplaats van de President van Indonesië.

In 1840 werd de eerste steen van het landhuis gelegd. Die eerste steen zit nog steeds in het grote witte landhuis. Het park om het huis werd waarschijnlijk aangelegd in Engelse landschapstijl net als bij Kasteel Groeneveld. Je ziet daar op Buitenzorg verschillende voorbeelden van. Bijvoorbeeld de imposante bomen achter de grote kampvuurkuil van het scoutcentrum.

Ook was het in de 19e eeuw in om naar het buitenland te reizen (alleen de rijken natuurlijk) en was het gebruikelijk dat grootgrondbezitters bijzondere bomen en planten met elkaar ruilden. Hiervan zie je ook nog voorbeelden in het gebied. Bijvoorbeeld de moerascipressen met luchtwortels in de buurt van het, wat scouting noemt, Bananenmeer.

Behalve het grote landhuis werd ook een rentmeesterwoning gebouw (gele huis ernaast) en een oranjerie (schijnt nu de woning te zijn van de eigenaar van Kwekerij Groeneveld). Ook staat er een boswachterwoning. De oorspronkelijke bediendenwoning is nu het Kabouterhuis van Scouting Nederland. Tevens was er een schooltje op het terrein van Buitenzorg. Er loopt nog een prachtig Schoollaantje van Buitenzorg richting Groeneveld (tegenover het Blauwe Vogelhuis ga je het bos in, rechts aanhouden, het pad oversteken en het Schoollaantje begint schuin links). Pas in de jaren ’90 is dit schooltje afgebroken!

Na vele eigenaren en drie grote uitbreidingen (hierover kunt u lezen in het boek Bomen over Buitenzorg),  kwam in 1948 onder andere het grote witte huis en het koetshuis voor 60.000 gulden in bezit van het Nederlands Padvindsters Gilde. In 1949 is Koningin Juliana te gast bij de opening van Buitenzorg. Het grote huis bleek te duur te zijn om te onderhouden en werd in 1973 voor een symbolisch bedrag verkocht.

Het grote witte huis

Het grote huis heeft in het verleden drie maal een grote verbouwing ondergaan. In de loop der tijd zijn links en rechts vleugels aangebouwd. Rechts was het gedeelte voor de bedienden en links woonde de familie. De versieringen boven de ramen zijn ook later aangebracht. Bijzonder is de serre. De serre van Buitenzorg is opgenomen in het boekje 'Binnen en toch buiten, bijzondere serres in Baarn', door S. van Berkum.

Het Koetshuis

Het gebouw naast de slagboom was vroeger het Koetshuis. Nu zijn hier van Scouting Nederland het kantoor, de Scoutshop en het museum gevestigd. Ook is er in 1954 een beheerderwoning in gemaakt. In het koetshuis is nog een plaquette van Bogor te zien, meegenomen door het Nederlands Contingent van de Jamboree in 1991. De oude staldeuren zijn helaas verdwenen. Vroeger was er ook een soort bedstee waar de koetsier dichtbij zijn paarden en koetsen kon slapen. De klok in het torentje werkt nog steeds, maar moet in plaats van een keer per week, zoals vroeger, nu elke twee dagen opgewonden worden…….

Het Kabouterhuis

Ongeveer 20 meter verderop staat het Kabouterhuis, vroeger dus de bediendenwoning. Leuk detail: op de buitenlantaarn zit een kabouter. Er kunnen tegenwoordig 20 mensen slapen.  Een deel van het Kabouterhuis wordt gebruikt door de kampstaf van Buitenzorg.

Oude oprijlanen

Ook tref je nog restanten van enkele oprijlanen en wandellanen. Zo is daar een aangelegde dubbele eikenlaan, de Ravensteinse laan. Dit was de vroegere oprijlaan. Het gebied achter Buitenzorg heet Blauwe Koepel. De Blauwe Koepel was oorspronkelijk de naam van een theehuisje wat behoorde tot het landgoed en dankt zijn naam aan de schildering op het plafond van het huisje. Er was daar een blauwe lucht op geschilderd. In de jaren ’60 stond het huisje er nog. Maar uiteindelijk was het zo vervallen dat het is gesloopt. 

Wat kunt u in dit gebied verwachten?

Op het terrein staat een grote oude beuk met een bankje eronder die opa Beukema wordt genoemd door de scouts. Bij de Kampvuurkuil staat rechts vlak voor de ingang, een schuine Acacia, in de groeven van de stam zitten vaak lege beukennootjes, waarschijnlijk een gaai die dit als smidse gebruikt. Ook vind je hier regelmatig reeënkeutels. Verder te zien: een paddenpoel, douglassparren. Ook zit ergens (in het Buizerdbosje) een buizerdhorst en is er een Eco-project. De bedoeling hiervan is om een stukje bos te laten ontstaan zonder dat de mens kunstmatig heeft geholpen. Eind jaren ‘80 zijn vrijwel alle bomen gekapt, en wordt geprobeerd het terrein niet te betreden. Zo kun je goed zien hoe jong bos eruit ziet

Scouting Nederland houdt een soortenlijst bij van dieren die op hun terrein voorkomen.

Meer informatie

Vrijwel alle informatie die wij hebben gekregen is afkomstig van Scouting Nederland. Er schijnt een boek te bestaan met de titel Bomen over Buitenzorg.

Meeste foto's: Marlies Bouten.