Ligging

Open gebiedje ten zuidoosten van Lage Vuursche en ten noorden van de Embranchementsweg. In de gemeente Baarn.

Hoe komt u er?

Met de bus: uitstappen in het dorp Lage Vuursche. Met de auto of fiets: parkeren bij recreatieterrein De Kuil van Drakenstein.

Honden
Aangelijnd (verstoord anders de grazers en grondbroeders)

Wandelingen

Nonnenland-wandeling van Staatbosbeheer (zwart/witte paaltjes, 3 km). Start: 300 Roedenlaan. U loopt hier tussen de koeien door over het grasland dat soms flink nat kan zijn. Niet geschikt voor kinderwagens vanwege drassigheid en overstaphekjes. U kunt de folder van de route downloaden op de site van Staatsbosbeheer.

Eten en drinken

Diverse mogelijkheden in het dorp Lage Vuursche. Lang geleden was in dit gebied, aan het Dolderse Laantje, een oude Taveerne waar turfstekers, praamschippers en handelsreizigers graag vertoefden.

Eigenaar

Staatsbosbeheer

Omvang

Zo'n 46 hectare.

Verklaring naam

Vanaf omstreeks het jaar 1300 begon de turfwinning in dit gebied en daarmee ook de ontwatering. Dit in opdracht van het Nonnenklooster in Oostbroek in De Bilt, want zij waren de grondeigenaren. Hier is ook de naam Nonnenland aan ontleend.

Geschiedenis

Zo rond het jaar 1000 voor Christus was dit gebied onderdeel van een zeer vochtig hoogveenmoeras dat ten Westen van Soest en Baarn lag in een soort kom, een uitstuivingsvlakte achter de stuwwal van de Utrechtse Heuvelrug. Uit oude kaarten blijkt dat er in die tijd twee beekjes door het gebied liepen. Vanaf omstreeks het jaar 1300 begon de turfwinning in dit gebied en daarmee ook de ontwatering. Ontginning gebeurde na het graven van lange van zuid naar noord lopende watergangen, de zogenaamde groepen, die de naam Nonnegroep meekregen. De Nonnegroepen dienden niet alleen voor afwatering, maar ook voor vervoer van de geoogste turf. De turf werd verder via een west-oost-vaart (nu de Praamgracht of Pijnenburger Grift geheten) naar Utrecht of de Eem getransporteerd. Deze vaart is nu de zuidgrens van Het Nonneland en de oostelijke Nonnegroep, die langs het Dolderse Laantje loopt, is de oostgrens van het gebied.

De Nonnegroep aan de westelijke grens van het gebied, wordt op de kaart van de provincie Utrecht van 1696 aangeduid met de naam “Nonne groep Rooyende op Den Tooren van Seyst”. Dit lijkt aan te geven dat de begroeiing in die tijd zo schaars was (veel heide en zand), dat je vanaf Het Nonneland de toren van Zeist kon zien.

De Embranchementsweg bestond al in de periode van de turfwinning (vanaf 1300 na Chr). Langs deze weg, tegen de oostkant van Het Nonnenland, lag de taveerne “Den Dolder”, waar de turfstekers, praamschippers en handelsreizigers hun welverdiende versnaperingen genoten. De naam Den Dolder komt van dolre, dolder of dollard, wat ‘moerassig gebied’ betekent. Het dorp Den Dolder, dat veel zuidelijker in een droger gebied ligt, dankt zijn naam aan deze taveerne. Dit is ook de reden waarom de plek van de taveerne niet tot de gemeente Baarn behoort, maar tot de gemeente Zeist, waar ook Den Dolder onder valt.

Wat kunt u in dit gebied verwachten?

Vanaf de Embranchementsweg zie je tussen het bos wat weilanden liggen, een akker, een mooi laantje met bomen, een klein loofhoutbosje en misschien ziet u een ree wegschieten. Ook de roodborsttapuit is in het gebied gesignaleerd. En in poelen voelen reptielen en amfibieën zicht thuis. Verder: libellen zoals de keizerlibel en de Viervlek.

Enige tijd terug is besloten om het Nonnenland wat opener te maken en het kronkelende beekje, dat rond het jaar 1000 door het gebied liep en waarvan ook nu nog sporen in de bodem terug te vinden zijn, weer uit te graven. De recentere sloten voeren het water nog te snel af. Om het water langer in het gebied vast te houden, moet het opgestuwd worden door het plaatsen van stuwen in de recentere sloten. De oude situatie krijg je weliswaar niet meer terug, want de veenontginning kun je niet meer ongedaan maken. Maar het resultaat is inmiddels wel: een nat gebied.

In 2007 is een corridor gemaakt van het heidegebied rondom het Pluismeer naar het nattere Nonnenland. dit moet uitwisseling tussen planten en dieren mogelijk maken.

Foto's door Peter v.d. Wijst

Informatie ontleend aan artikel in de NatuurNabij van Margriet Hartman en Hans de Vos Burchart, beiden actief bij IVN De Bilt e.o.

Ook gebruikt: de folder van Staatsbosbeheer over De Stulp en het Nonnenland.